Visit the political website Lode Vereeck Prof.dr. Lode Vereeck

Argentijnse lessen voor Athene

Tuesday 30 June 2015  Lode Vereeck

Lode Vereeck (Open Vld) is senator en econoom aan de Universiteit Hasselt. Van 1998 tot 2009 was hij docent rechtseconomie in Buenos Aires.

 

De geschiedenis leert dat het bankroet van een land mensen ongemeen hard treft. Het leidt tot armoede, vaak ook tot een exodus. Europese beleidsverantwoordelijken moeten alles uit de kast halen om een Grieks faillissement te vermijden.

Maar wat als het vermijdelijke toch gebeurt? Wanneer een staat zijn schulden niet meer kan terugbetalen, dan wordt hij afgesneden van de internationale financiële markten. Soms snellen regimes ter hulp die hun blazoen willen oppoetsen of hun geostrategische positie versterken. Zo werd Argentinië begin deze eeuw tijdelijk geholpen door het Venezuela van Chávez en lonken de Grieken vandaag naar het Rusland van Poetin.

Sowieso moet de regering de broekriem aanhalen, want ze kan niet meer uitgeven dan wat er binnenkomt. Een bankroet gaat dus meestal gepaard met drastische besparingen. In Argentinië stegen de werkloosheid en de kinderarmoede massaal. Voor Griekenland gaat die harde landing iets beter meevallen, omdat het land op dit moment een primair surplus op zijn begroting heeft.

Ook de banken komen in de problemen. Zij geraken moeilijker aan cash, omdat hun traditionele onderpand - overheidsobligaties - waardeloos is geworden en omdat klanten hun geld afhalen. Dat gebeurde tijdens de Argentijnse crisis zo massaal dat de regering beslag legde op de spaartegoeden. Dat dreef de Argentijnen tot wanhoop. Zij waren hun centen kwijt en bestormden de banken. Het leger schoot met scherp en er vloeide bloed.

Voorlopig lijkt het erop dat de Europese Centrale Bank de Griekse banken zal onderstutten. Ze zorgt voor bancaire stabiliteit in de eurozone, maar ook voor sociale stabiliteit in Griekenland. Toch blijven de Griekse banken een week dicht en zijn de cashopnames beperkt tot 60 euro per dag. Het is bang afwachten.

Is er leven na een staatsbankroet? Gelukkig wel. Kijk naar de Argentijnse economie, die erin slaagde om aan te knopen met forse groei. Tussen 2002 en 2008 groeide de productie met 7 à 8 procent per jaar en daalde de werkloosheid navenant. Toegegeven, de Argentijnen konden meesurfen op de internationale conjunctuur, aangewakkerd door een sterke Chinese economie.

Griekenland heeft vandaag een ouderwetse economie met weinig toegevoegde waarde, een mank belastingstelsel en welig tierende corruptie. Een schuldkwijtschelding is geen oplossing. Griekenland heeft nood aan een nieuw sociaal contract, inclusief economisch businessplan. Dan volgt de afwikkeling van de schulden vanzelf. Maar men mag de kar niet voor het paard spannen.

De Argentijnse regering besliste ook om de peso te devalueren, waardoor de bedrijven weer konden concurreren met hun Zuid-Amerikaanse buren. Tegelijk bleef de dollar als wettig betaalmiddel behouden, wat de inflatie en devaluatie enigszins beteugelde. Door het gebruik van twee munten kan Griekenland wellicht de kool en de geit sparen. Als de euro als wettig betaalmiddel blijft behouden, dan kan het in de eurozone blijven. Daarnaast voert het een eigen munt in - de drachme - waarmee het ambtenaren en uitkeringen betaalt. Doordat de regering de geldpers weer kan laten rollen, zal deze binnenlandse munt in waarde dalen en devalueren. Maar zo’n minder harde munt is net de bedoeling.

Tot slot slaagde Argentinië er in 2010 in om een akkoord te bereiken met 93 procent van zijn schuldeisers. Een schuldkwijtschelding voor Griekenland ligt niet op tafel, maar een schuldverlichting wel - spreiding in de tijd, herfinanciering tegen lagere rentevoet. Alle beetjes helpen, maar een duurzame sanering van de overheidsfinanciën vereist vooral een nieuwe economische en sociale dynamiek in Griekenland.

De Morgen, pag. 2.

← Back to overview