Visit the political website Lode Vereeck Prof.dr. Lode Vereeck

Argentiniƫ vs. Bankroet: 0-2?

Monday 23 June 2014  Lode Delputte

Analyse - Land stevent af op tweede failliet in dertien jaar nu aasgierfondsen miljardenschuld opeisen.
Toen de Argentijnse regering in 2001 de bankrekeningen bevroor, brak een volksopstand uit met dagenlange plunderingen.

Als Argentinië er voor 30 juni niet in slaagt een New Yorks vonnis om te buigen, dan is het land, net als in 2001, failliet. De rechter verplicht het immers om 1,3 miljard dollar te betalen aan twee speculatieve fondsen. Daardoor kan Buenos Aires zijn eerder herschikte schuld niet langer aflossen. Een scenario dat tot ver over de grenzen financieel tumult kan aanrichten.

Hangt Argentinië opnieuw een Argentinazo boven het hoofd, de volksopstand die in december 2001 uitbrak en dagenlange plunderingen tot gevolg had toen de regering de complete bevriezing van de individuele bankrekeningen of corralito instelde?

De Argentinazo was de voorbode van wat de Argentijnse staat even later, daags na Kerstmis, moest vaststellen: de volstrekte onmogelijkheid om zijn internationale schulden nog verder af te lossen. Het ging hard. De peso werd van de dollar losgehaakt, 's lands inflatie schoot door naar 40 procent, het bruto binnenlands product viel met 11 procent terug en een derde van de bevolking dook onder de armoedegrens.

Vandaag, 13 jaar later, doemt het spook weer op. Een donderslag bij relatief heldere hemel, vinden analisten, want die vaart had het niet hoeven te lopen. Zo volgde Argentinië keurig de beslissingen op van de internationale arbitrage die in het dispuut met de Spaanse oliemaatschappij Repsol was gevoerd. Buenos Aires vergoedde Repsol nadat het zijn aandelen in het nationale oliebedrijf YPF zag afgenomen. En in mei nog bereikte president Cristina de Kirchner een akkoord met de Club van Parijs, een informele groep van schuldeisende landen. België kan een bescheiden 8 tot 9 miljoen euro terugvorderen.

Maar toen, begin deze week, veroordeelde een hof van beroep in New York de Argentijnse staat tot het terugbetalen van zeker 1,3 miljard dollar (955 miljoen euro) aan twee 'aasgierfondsen'. Het vonnis werd geveld in de nasleep van het geschil dat de fondsen al sinds de financiële crisis en het bankroet van 2001 met Buenos Aires uitvechten. Anders dan de houders van 93 procent van de Argentijnse schuld, die zich in 2005 en 2010 akkoord verklaarden met een herschikking die hun een gedeeltelijke aflossing garandeerde, bleef een rist doordrukkers, de zogenaamde holdouts, een complete terugbetaling eisen. Twee fondsen, waaronder het Elliottfonds van de Amerikaanse miljardair Paul Singer, kregen nu gelijk in New York. Een poging van Argentinië om de uitspraak door het Hooggerechtshof ongedaan te laten maken, vorige woensdag, mislukte. Anders gezegd: Buenos Aires moet in de buidel tasten - en diep.

Domino-effect

De kleine anderhalf miljard dollar waarvan sprake zou op zich geen onoverbrugbaar probleem zijn als het niet een reeks andere hefboomfondsen op ideeën zou brengen. Maar net dat dreigt nu te gebeuren. Gesteld dat alle onverbiddelijken handje contantje eisen, dan moet Argentinië om en bij de 15 miljard dollar extra ophoesten, en dat terwijl de centrale bank niet meer dan 28,5 miljard dollar in reserve heeft. Mocht het de hefboomfondsen op hun wenken bedienen, dan zou Buenos Aires evenmin in staat zijn om zijn wél geherstructureerde schulden volgens de gestelde termijn af te lossen.

Zover willen Kirchner en haar excellenties het niet laten komen, en dus kondigen ze aan met Elliott en consorten te willen onderhandelen - een aanbod dat ze eerder nadrukkelijk niet in overweging genomen hadden. Alleszins maakt de president zich sterk dat een staking van de schuldaflossing geen optie is, een retour naar 2001 nog minder.

Een van de meest besproken opties die Buenos Aires bestudeert, is een wetswijziging waardoor de waardepapieren onder Argentijnse wet zouden vallen in plaats van onder die van de VS. Op die manier zouden de houders ervan misschien wat minder rechtszekerheid genieten, maar zouden VS-rechtbanken er ook niet langer bij kunnen. Alleen: een makkelijke oefening wordt dat in geen geval.

Pas gecoöpteerd senator Lode Vereeck (Open Vld), hoofddocent economie aan de UHasselt, was elf jaar lang (1998-2009) gastprofessor rechtseconomie aan de universiteit Torcuato di Tella in Buenos Aires, een kweekvijver voor de liberaaldemocratische elite. Met lede ogen ziet Vereeck de toestand aan: "Argentinië is een land met erg veel potentieel, een grote knowhow en een fors menselijk kapitaal", zegt hij. "Het is jammer dat Nestor Kirchner (de inmiddels overleden voorganger en echtgenoot van Cristina, LD) de economische wederopstanding halfweg de jaren 2000 en de exportboom voor soja en vlees niet heeft gebruikt om eindelijk schoon schip te maken."

Nationaliseringen

Oude reflexen als corporatisme en protectionisme kregen opnieuw de vrije hand, zegt Vereeck. "Het werd zo gek dat Cristina Kirchner zelfs hoge exporttaksen instelde op vlees om de prijzen op de binnenlandse markt te drukken. De schuldherschikking en de hernationalisering van het grootste privépensioenfonds van Argentinië, van oliebedrijf YPF en van de luchtvaartmaatschappij Aerolineas, hebben Argentinië goeddeels van buitenlandse markten en investeerders afgesloten. De regering verkeek niet alleen een unieke kans om haar financiën weer op orde te krijgen, ze vervalste zelfs de inflatiecijfers."

Dat alles dreigt Argentinië vandaag zuur op te breken. Vereeck: "In ieder geval kan een land zeker en vast failliet gaan. In de EU kunnen we maar beter goed kijken naar wat in Argentinië aan de gang is. Een munt moet altijd in overeenstemming zijn met de economie van een land. De voornaamste les is dat een overheid haar financiën strikt op orde moet hebben."

In de Argentijnse samenleving leverde het debacle van 2001 vooral de kritiek op dat Buenos Aires destijds al te gedwee naar het Internationaal Monetair Fonds geluisterd had. Dat zwoer bij deregulering, liberalisering en een zeer snelle schuldafbouw. Volgens Vereeck is er niets mis met de twee eerste elementen, maar heeft het IMF zelf intussen ingezien dat "de wurgoplossing geen optie is. De schuldafbouw moet dus ook niet te snel gaan."

De Morgen, pag. 14.

← Back to overview